2018 Europees jaar cultureel erfgoed

2018 is door het Europees Parlement uitgeroepen tot Europees jaar van het cultureel erfgoed.

Zie: https://www.europeeserfgoedjaar.nl/

Elke maand staat een bepaald thema centraal. Op zeer bescheiden schaal zal Oud-Quadyck gedurende dit erfgoedjaar een aantal thema’s invullen met items uit haar collectie.

April, thema Gemaakt landschap:

Dit thema sluit goed aan bij dat van vorige maand, Water waarin we beschreven dat onze omgeving door kolonisten in de late middeleeuwen in cultuur is gebracht. Op de ontgonnen gronden werd in eerste instantie akkerbouw bedreven, maar toen het land daarvoor te nat was geworden werd door de boeren overgeschakeld op veeteelt.

Bovenstaande foto is door de heer Speckmann gemaakt met behulp van een drone en toont centraal het Kwadijkervlot, ontstaan door verlanding in de oorspronkelijke veenrivier de Draai. De natuurlijke loop van de Draai is duidelijk te zien. Ook herkenbaar is de veervormige verkaveling: de Draai is de grens van twee verkavelingsgebieden die haaks staan op de rivier.

Deze foto, een opname vanuit de watertoren rond 1970, toont de Miedijk, een eeuwenoud dijkje dat oorspronkelijk via polder de Kwadijkerkoog een route naar Purmerend was. Ook deze afbeelding toont de vroegere veerverkaveling. Op de achtergrond is de oprukkende nieuwbouw, de wijk Overwhere van Purmerend te zien.

De laatste foto, uit 2013, toont opnieuw de Kwadijkerkoog met de Miedijk vanuit de watertoren. Maar dan de verandering die het landschap onderging na de aanleg van de N244 die in 1982 werd opgesteld voor verkeer. Het tracé van de Miedijk veranderde enigszins en er kwam een fietsers- en voetgangerstunneltje onder de N244. Gemaakt landschap dus, maar dan eind 20e eeuw.

Maart, thema Water:

Water is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van Kwadijk. In de late middeleeuwen bestond onze omgeving uit veenkussens, eilanden, waartussen enkele riviertjes stroomden, waaronder de Draai (bestaande uit de Oosterdraai, Kerkdraai en Westerdraai):

Kolonisten ontgonnen onze omgeving door de aanleg van vele sloten die tot de dag van vandaag herkenbaar zijn in het landschap. Ondanks de ruilverkaveling van polder de Zeevang in de periode 1957-1963 is de laatmiddeleeuwse verkaveling nog steeds herkenbaar en grotendeels ongeschonden:

Een groot gedeelte van dezelfde polder werd in mei 1940 door de Nederlandse overheid onder water gezet om de Duitse bezetter te weren terwijl in 1945 het land opnieuw werd geïnundeerd, maar nu door de Duitsers om de geallieerden tegen te houden. Onderstaande foto’s zijn gemaakt tijdens de inundatie van mei 1940:

Februari, thema Duurzaam vakmanschap:
Familie Haan

Als voorbeeld van duurzaam vakmanschap in Kwadijk presenteren wij u graag enkele afbeeldingen in relatie tot de familie Haan, bekend van smederij en landbouw mechanisatiebedrijf. In 1906 vestigde Cornelis Haan zich in Kwadijk met zijn gezin. De familie kwam uit Edam maar verhuisde vanwege het werk naar Kwadijk waar Cornelis als machinist op de tramlijn Kwadijk-Edam werkzaam was.

Zijn zoon Barend, in 1905 geboren in Edam, werd smid. Eerst werkte hij bij smederij Koolhaas in Kwadijk, maar in 1927 startte hij zijn eigen bedrijf. In 1930 slaagde Barend Haan voor het rijksexamen van hoefsmid. Af en toe kocht hij een oude auto die hij ombouwde tot maaimachine. De Waterlander van 27 mei 1936 schreef erover: ‘Door den heer H., smid alhier, is een tractor geconstrueerd, welke aan een maaimachine is verbonden. Een gehouden proefneming leverde zeer bevredigende resultaten op, zoodat na het maaien met de zeis en per machine, getrokken door paarden, thans weer een vluggere methode haar intrede heeft gedaan’.

Cor, de zoon van Barend en zijn vrouw Grietje, nam de smederij in 1972 over en zette het bedrijf met zijn vrouw Tiny voort. En ook Cor was niet alleen heel technisch, maar ook een bekwaam smid.